„Garrincha. Samotna gwiazda”. Na własne życzenie

Męski punkt widzenia czyli recenzja Łukasza...

Czasem warto pobuszować po księgarniach w poszukiwaniu okazji. Można trafić na prawdziwe perełki za bezcen. W moje ręce w ten sposób dostała się kolejna sportowa biografia w ostatnim czasie. Książka „Garrincha. Samotna gwiazda” autorstwa Ruy'ego Castro opowiada historię życia jednego z najwybitniejszych brazylijskich futbolistów – Manuela dos Santosa, popularnie zwanego Garrinchą, czyli strzyżykiem.

Ponad 420 stron lektury dość drobnym drukiem rozpoczyna się od obszernego wprowadzenia w sytuację Brazylii na początku XX wieku. Z początku myślałem, że te antropologiczne wstawki będą stanowić dłużyzny i „zapchajdziury”, odrywające od esencji lektury. Nic bardziej mylnego. Autor nie dość, że wykazuje się lekkością i humorem w opisywaniu realiów życia w Kraju Kawy, to jeszcze zręcznie umieszcza opisy w kontekście życiorysu Garrinchy. Pozwala nam to lepiej zrozumieć samego bohatera, jego przyjaciół oraz realia ich życia.

A trzeba pamiętać, że jeszcze pokolenie-dwa wcześniej ludzie ci byli w zasadzie dzikimi Indianami, żyjącymi w buszu i parającymi się myślistwem. Dopiero angielscy kolonizatorzy zaprzęgli ich do pracy w fabrykach, tworząc całe przemysłowe miasteczka. W jednym z takich miejsc na świat przyszedł Mane. „Garrincha. Samotna gwiazda” pokazuje Brazylię jako kraj specyficzny, pełen zabawnych dla nas zabobonów i zwyczajów. A gdy do tego wszystkiego dodamy jeszcze piłkę nożną, w niektóre perypetie Garrinchy po prostu trudno uwierzyć.

Oto mamy genialnego piłkarza, który być może był genialny dlatego, że urodził się krzywonogi – ale wówczas nikt się tym nie przejmował. Od dziecka był pojony alkoholem („na uspokojenie”), w wieku czternastu lat rozpoczął pracę w fabryce, ale był chronicznym i nieuleczalnym leniem – no chyba, że chodziło o mecze zakładowej drużyny. Inicjację seksualną przeżył z... kozą (co, jak twierdzi autor, w owych czasach nie było niczym dziwnym), a gdy wreszcie otrzymał szansę treningu w profesjonalnym klubie, przy pierwszej okazji okiwał ówczesną gwiazdę Botafogo tak perfidnie, że Nilton Santos (późniejszy wielki przyjaciel Garrinchy) klapnął tyłkiem w murawę. A Mane rozpoczął wielką karierę, która zaowocowała zdobyciem dwóch tytułów mistrza świata i trwającym ponad dwadzieścia lat związkiem z gwiazdą estrady Elzą Soares. Oraz wieloma innymi romansami.

Lektura „Garrinchy” to podróż po skansenie, jakim dla nas jest Brazylia lat 40. i 50. oraz oczywiście, dogłębna analiza kariery wybitnego sportowca, który podobnie jak wielu w tamtym czasie zupełnie nie poradził sobie „za metą” i zmarł w wieku zaledwie 49.lat z powodu choroby alkoholowej. Książka pokazuje, dlaczego biografie sławnych ludzi najlepiej pisać z pewnej perspektywy czasowej. Wydana w latach 50. byłaby laurką, w latach 70. – kopaniem leżącego, który przez swe zawiłe życie osobiste stał się w kraju postacią wręcz znienawidzoną. A tak mamy fascynującą, poruszającą opowieść pokazującą wzlot, jak i upadek wielkiego idola, nazywanego „radością narodu” i piłkarzem większym, niż sam Pele.

Powieść obyczajowa. "Bratnie dusze" Hanny Cygler

W ostatnich tygodniach mam chyba e-pecha. Najpierw przez pół miesiąca nie miałam z internetu, teraz popsuł mi się komputer i muszę korzystać z pożyczonego sprzętu. Mam nadzieję tylko, że naprawa nie będzie zbyt droga. Nie będę już jednak nudzić, nie o tym chcę dziś pisać. W niedzielę skończyłam  „Bratnie dusze” Hanny Cygler. Jest to bardzo dobrze napisana powieść obyczajowa. Trudno jej coś zarzucić, chociaż także nie zachwyca.

Miśka, dziennikarka gdańskiej gazety, to główna bohaterka i prowodyrka całego zamieszania. Jej życie, to pasmo wpadek, nieprzewidzianych sytuacji oraz mniejszych i większych problemów. Nie jest to jednak nierozgarnięta mimoza, wręcz przeciwnie. Twardo stąpa po ziemi, nie daje sobie w kaszę dmuchać, tylko nie potrafi znaleźć odpowiedniego mężczyzny. Ci, na których trafia nie mają wobec niej poważnych planów. Miśka ma dwie bardzo dobre koleżanki – Aldonę i Weronikę. Obie są utalentowanymi malarkami. Ustabilizowane życie kobiet zaczyna się jednak psuć, gdy w ich życiu pojawia się przystojny mężczyzna.

Powieść ma w sobie elementy romansu, dramatu, czasem można się też uśmiechnąć czytając o perypetiach Miśki Ja kupiłam ją po przeczytaniu recenzji w „Bluszczu”. W magazynie napisano, że autorka poruszyła problem zazdrości, rywalizacji, która pojawia się wśród dorosłych ludzi. Zazdrości o to, że komuś się udało osiągnąć „sukces”, chociaż nie jest zdolniejszy, ładniejszy od nas. Niestety ja nie zauważyłam, aby Hanna Cygler głębiej zajęła się tym tematem. Troszkę mnie to rozczarowało, bo nastawiłam się, że znajdę odpowiedzi na kilka  nurtujących mnie pytań. Ale może powinnam sobie raczej kupić poradnik. ;)

„Bratnie duszę” (można było wymyślić oryginalniejszy tytuł), to dobra powieść. Bardzo gęsta treściowo, nie ma w niej zbędnych dłużyzn. Każde zdanie, każdy akapit został napisany z rozmysłem i prowadzi czytelnika do rozwiązania zagadki. Zakończenie książki jest przewidywalne, ale parę rzeczy mimo wszystko może nas zaskoczyć.

PS Już po zakończeniu pisania  powyższej recenzji zauważyłam, że tytuł jest zupełnie nieadekwatny do treści książki. Opowiada ona bowiem o kobiecej przyjaźni, czy są to więc "Bratnie dusze"? Z drugiej strony tytuł "Siostrzane dusze", też nie brzmiałby dobrze. Język polski mimo swojego bogactwa jest zmaskulinizowany i trochę ograniczony. Szkoda, że autorka nie pomyślała o innym tytule.

„Śniadanie u Tiffany’ego” Trumana Capote

Nie oglądałam nigdy filmu „Śniadanie u Tiffany’ego”. Tym bardziej byłam ciekawa książki o tym samym tytule autorstwa Trumana Capote. Właściwie powinnam napisać książeczki, bo liczy zaledwie kilkadziesiąt stron. Jakie mam wrażenia po lekturze? Zupełną obojętność. Przeczytałam, odłożyłam i moje myśli nie podążały w kierunku Holly Golightly. Niby miła to była opowiastka, ale bez charakteru. Niby główna bohaterka jest pełną fantazji i tajemnicy młodą kobietą, która za nic w świecie nie chce się ustatkować. Ale brakuje stron, aby lepiej ją poznać. Zrozumieć, dlaczego woli ciągłą zabawę i flirty z mężczyznami niż małą stabilizacje. Początkujący pisarz i narrator całej opowieści jest znakomitym tłem dla dziewczyny, ale jego fascynacja Holly jest co najmniej zagadkowa.

Trudno mi cokolwiek więcej pisać o „Śniadaniu u Tiffany’ego”. Warto zajrzeć do tej książki przed obejrzeniem filmu. Wydaje mi się jednak, że produkcja z kultową już rolą Audrey Hebpurn może być o niebo lepsza.

Marcowy weekend w Kazimierzu Dolnym

Przede mną recenzje dwóch książek. Mam nadzieję, że uda mi się je napisać w tym tygodniu. A dziś kilka zdjęć z Kazimierza Dolnego. Wiem, że nie widać na nich miasta, ale trzeba mi uwierzyć na słowo.

"Dwie strony medalu" J.M.R. Michalskiego

Na początku roku w księgarniach pojawiła się książka „Dwie strony medalu” J.M.R Michalskiego. Jest to powieść obyczajowa, której akcja została osadzona w rodzinnym mieście autora. Nie jest to jednak topograficzny przewodnik po Radomiu. Nazwy ulic są prawdziwe, ale miejsca, w których spotykają się bohaterowie powstały w wyobraźni twórcy. Główni bohaterowie to dwaj młodzi mężczyźni. „Michał jest chłopakiem z dobrego domu, który wszystkie swoje sukcesy zawdzięcza Bogu. Od lat przyjaźni się z Adamem, który jest jego całkowitym przeciwieństwem. Notoryczne wagarowanie, bójki i problemy z prawem, to codzienność. Kocha piłkę nożną, ale jeszcze bardziej „ustawki” z kibicami innych drużyn. Chce by jego team był najlepszy w Polsce. Zbliża się ostatni rok liceum i dwaj przyjaciele będą musieli razem stawić czoła nowym wyzwaniom. Na ich drodze pojawi się piękna dziewczyna, która skradnie serce jednego z nich, a drugi? Drugi też się zakocha, lecz która z miłości będzie tą na zawsze?” (opis pochodzi z okładki książki)

Trudno mi jednoznacznie ocenić powieść Michalskiego. Bardzo się cieszę, że młodzi radomianie próbują swoich sił jako pisarze. Wiadomo, że pierwsze kroki w tej roli nie są najłatwiejsze. Dlatego z dystansem podchodzę do błędów, które znalazłam w „Dwóch stronach medalu”. Najbardziej rzucają się w oczy liczne literówki i językowe nieścisłości. W jednym miejscu ulica 25-Czerwca zapisana jest cyframi, w innymi już słownie. Kłuły mnie w oczy powtórzenia konkretnych słów w następujących po sobie zdaniach (nie wiem dlaczego, ale bardzo tego nie lubię). Opisy postaci brzmiały zaś niekiedy jak z wypracowań szkolnych. Zdaję sobie sprawę, że książka młodego radomianina to fikcja literacka. Jeśli jednak osadzona jest w realiach współczesnych, warto byłoby sprawdzić pewne fakty jak np. funkcjonuje pogotowie

Tyle złego, warto napisać też coś dobrego. Powieść rozwija się z każdą stroną, a przy końcu nabiera tempa. Dla czytelnika na pewno staje się przez to atrakcyjniejsza. Samo zakończenie też jest bardzo zaskakujące. To duży plus dla autora. Mocne dialogi, pełne przekleństw mogą razić, ale mimo wszystko brzmią bardzo prawdziwie. Można domniemywać i ubolewać nad tym, że autor przy ich pisaniu inspirował się prawdziwymi rozmowami młodych radomian. Książka na pewno znajdzie uznanie wśród młodzieży. Nie jest jednak skierowana tylko do dziewcząt lubiących romanse. Coś dla siebie znajdą też w niej panowie. Dużo uwagi twórca poświęcił wspomnianym już „ustawką” i życiu kiboli. 

„Dwie strony medalu” na pewno nie przyniosą Michalskiemu rozgłosu na skalę kraju. Musi on jeszcze szlifować swój warsztat. Bez tej próby nie dowiedziałby się jednak na co go stać i nad czym musi jeszcze pracować.

Straszne „Zbrodnie Josefa Fritzla. Analiza faktów”

Śmiałam się sama z siebie, gdy w bibliotece podchodziłam do tej książki trzy razy, a następnie odchodziłam. Jednocześnie chciałam dowiedzieć się czegoś więcej o tym co Josef Fritzl zrobił swojej córce, a z drugiej strony wstydziłam się tej fascynacji i próbowałam ją zwalczyć. Miałam sobie trochę za złe, że interesuje mnie coś tak obrzydliwego, rozdmuchanego w mediach do granic możliwości. Mimo oporów zdecydowałam się jednak zabrać do domu „Zbrodnie Josefa Friztla. Analizę faktów”. 

Jak się okazało Stefanie Marsh i Bojan Pancevski napisali bardzo dobry reportaż. Wbrew moim obawom nie szukają skandalu. Przy pomocy faktów próbują odpowiedzieć na pytanie, co skłoniło Austriaka w średnim wieku, do zamknięcia swojej córki na 24 lata w piwnicy. Jak mogło dojść do tego, że nikt tego nie zauważył? Jak policja mogła ignorować szereg sygnałów świadczących o winie Fritzla? Dlaczego zapomniano o jego poprzednich przestępstwach i uznano za prawego obywatela? Jak łatwo rodzina i znajomi przyjęli wersję oprawcy? I co doprowadziło do tego, że mieszkaniec Amstetten, stał się potworem.

Autorzy nie wyciągają pochopnych wniosków, nie komentują. Tak jak napisali w tytule – analizują fakty. Oczywiście można się dużo dowiedzieć o tym, co działo się w piwnicy przez ponad 20 lat. Nie ma jednak epatowania przerażającymi scenami gwałtów czy bicia. Marsh i Pancevski piszą tyle ile trzeba, aby zrozumieć dramat Elisabeth i jej dzieci. Tak naprawdę więcej możemy się dowiedzieć o przeszłości Fritzla oraz jego rodziców. Dziennikarze próbują wytłumaczyć czytelnikom jak doszło do stworzenia potwora z Amstetten. Jakie czynniki doprowadziły do zmian w jego psychice. Mnie najbardziej zaskoczyła historia jego dziadka. Mężczyzna nie mogąc mieć dzieci ze swoją małżonką, płodził je ze służącymi, a następnie kobiety odprawiał z domu. Do wychowywania potomków zmuszał zaś swoją ślubną. Tym samym rodzicielka Josefa nigdy nie poznała biologicznej matki. Ciężkie życie sprawiło zaś, że stała się złą i zgorzkniałą kobietą. Fritzl też nie miał normalnego dzieciństwa. Wojna, brak kontaktów z ojcem, nadpobudliwa i agresywna matka, to była jego rzeczywistość. Jeszcze gorszy świat stworzył jednak swojej żonie, dzieciom, a szczególnie Elisabeth.

Marsh i Pancevski sporo uwagi poświęcają chwili uwolnienia „więźniów” z piwnicy. Dzięki książce dowiedziałam się jak naprawdę doszło do tego, że córka Fritzla i jej dzieci wyszli na powierzchnię. Ogrom doniesień medialnych sprawił, że miałam zupełnie inny obraz tego zdarzenia.

Mimo tego, że „Zbrodnie Josefa Friztla. Analiza faktów”, to książka ciężka treściowo warto ją przeczytać. Zapoznać się z przefiltrowanymi już informacjami dotyczącymi tej niebywałej zbrodni.

Filmowe "Big Love" Barbary Białowąs

Aleksandra Hamkało i Antoni Pawlicki

Nie wiem czy to dobrze czy źle, ale ostatnio chodzę do kina tylko na polskie filmy. Wymienię chociażby: „1920. Bitwa Warszawska”, „Listy do M.”, „W ciemności”, „Rzeź”, „Róża”, i „Big Love”. Rodzime produkcje bardziej przyciągają moją uwagę, wydają mi się bliższe ze względu na tematykę, bohaterów i oczywiście język. Przyjemniej jest oglądać obraz, w którym postaci mówią po polsku. Nie znaczy, to oczywiście, że neguję to, co powstaje na świecie.

Każdy z tytułów był zupełnie inny, chociaż niezaprzeczalnie najlepsza jest „Róża”. Temu filmowi niemalże nic nie można zarzucić. Ale dziś notka o „Big Love”, długometrażowym debiucie Barbary Białowąs. W kinie byłam w niedzielę, a nie mogę przestać o nim myśleć. Wiem, że nie jest to wielkie dzieło jak np. nominowane do Oscara „W ciemności”, ale ma w sobie to „coś”. Było czymś więcej niż oczekiwałam. Na seans szłam z nastawieniem, że to sztampowy romans nastolatki i trochę starszego chłopaka. Obawiałam się szczególnie, że irytująca będzie Aleksandra Hamkało w roli Emilki. Na szczęście bardzo pozytywnie się rozczarowałam. Zarówno ona jak i Antoni Pawlicki wcielający się w rolę Maćka są znakomici. Jest między nimi mnóstwo elektryki. Są piękni, młodzi, seksowni, tak mocno i szaleńczo się „kochają”, że na moim seansie widownia chwilami zamierała. Miło jest popatrzeć na dobrze zrobione sceny erotyczne. Nie ma przygaszonego światła, wielkiej kołdry, a po chwili zapalonego papierosa. Jest prawdziwy seks. Ale bez obaw, oni też bardzo dużo ze sobą rozmawiają. Nie leżą cały czas w łóżku.

„Big Love” kończy się dziwnie, może nawet bezsensownie. Reżyserka prowadzi dwutorową narrację. Już od samego początku wiemy co stanie się tuż przed napisami końcowymi. Łukaszowi trochę popsuło to odbiór całości i ma swoją wizję ostatniej sceny. Ja potrafiłam oddzielić zakończenie od reszty. Film zauroczył mnie m.in. z tego powodu, że pokazuje miłość chmurną i durną, ale taką z całego serducha. Na początku świata poza sobą nie widzą, nakręcają wzajemnie. Gdy emocji jest za dużo, pojawiają się negatywne spięcia (znów ten prąd). Żyć bez siebie jednak nie potrafią. Ale nie oszukujmy się, kto nie chciałby tak kochać? 

W filmie największą ewolucję przechodzi Emilka. Na początku jest nastolatką zapatrzoną w swojego wybranka. Ten stara się ją izolować od świata, mieć tylko dla siebie. Gdy dziewczyna staje się kobietą i chce „żyć”, Maciek nie potrafi sobie z tym poradzić, staje się zazdrosny i mocno agresywny. Jego kochanie nie jest już tylko jego. Emilka nie pomaga, lubi imprezować. Nadal jednak toksycznie kocha. Nie potrafi być sama, niego.

Jeśli koniecznie chcemy, aby film miał przesłanie, może być dla nas lekcją jak należy kochać. Bardzo bardzo intensywnie, ale z rozsądkiem. Może czasem warto razem zaszaleć i poczuć się jak dwa zakochane dzieciaki.

PS Świetna muzyka, a piosenka „Big Love” w wykonaniu Ady Szulc przepiękna.

PS2 Nie będę owijać w bawełnę – Antoni Pawlicki wygląda niebywale dobrze i jego nonszalancja potrafi zauroczyć. Ale panowie też mają na kogo w kinie popatrzeć.

"Big Love" - Emilka zobaczyła nagle motylka. Co zrobi Maciek?

"Big Love" - Emilka i Maciek tatuują sobie swoje imiona

"Big Love" - Antoni Pawlicki przeszedł przed filmem przyspieszony kurs kulturystyczny

Aleksandra Hamkało i Antoni Pawlicki dla magazynu "In Style"

"Big Love" - Maciek dla Emilki uczy się grać na perkusji

"Big Love" - zupełnie pogubiona Emilka z kacem moralnym

"Big Love" - Aleksandra Hamkało i Antoni Pawlicki na planie

"Big Love" - na planie

"Big Love" - Maciek pomaga Emilce w nauce

"Big Love" - Aleksandra Hamkało na planie

"Big Love" - ok., był też i papieros po seksie ;)

"Big Love" - Aleksandra Hamkało na planie

"Big Love"- Emilka na scenie

To pewne: "Wojna nie ma w sobie nic z kobiety"

"Wojna nie ma w sobie nic z kobiety"

Wyobrażacie sobie stres tak duży, że siwiejecie przez niego w jedną noc? „Niemiecki manicure” czyli wbijanie szpilek pod paznokcie? A może setki zabitych i rannych, których trzeba grzebać i opatrywać każdego dnia? Oczywiście, że trudno sobie to wyobrazić. To nie jest nasza rzeczywistość. To codzienność kobiet żyjących w świecie wojny.

Siła rażenia reportażu „Wojna nie ma w sobie nic z kobiety” Swietłany Aleksijewicz jest duża. Autorka zebrała historie kobiet walczących w II wojnie światowej po stronie sowieckiej Rosji. Wszystkie jej bohaterki rwały się do walki, aby ratować ojczyznę, pomścić kogoś bliskiego, nie siedzieć z założonymi rękami. Były młode, przed nimi całe życie, ale historia zdecydowała inaczej. Szły na front często kompletnie do tego nieprzygotowane, ale zagryzały zęby i udowadniały, że bez nich mężczyznom byłoby ciężej. Tęskniły za sukienkami, obcasami, miłością i rodziną. Kobiece sentymenty dusiły jednak głęboko w sobie. W czasie wojny były nie tylko świetnymi lekarkami, sanitariuszkami, ale też strzelcami, pilotami czy mechanikami. Dziś zadziwiać nas może, skąd w nich tyle determinacji i siły, aby bronić swojej ojczyzny? Dlaczego nie myślały o tym, aby w ukryciu przeczekać ciężkie czasy? Dlaczego zabijały z zimną krwią i same decydowały się na śmierć?

Reportaż był podobno gotowy na początku lat 80., ale wydawnictwa nie były nim zainteresowane. Cenzorzy zarzucali autorce, że poniża kobiety prymitywnym naturalizmem, dyskredytuje je, z bohaterek robi odpychające samice, a przecież dla Rosjan były one święte. Zamiast heroizmu pokazuje brud wojny. Dla Aleksijewiczowej prawda jest jednak tam gdzie człowiek i jego codzienność. Książka ukazała się ostatecznie gdy zaczęła się pierestrojka Gorbaczowa.

Dziś pisarka jest pewna, że zadałaby inne pytania, usłyszała inne odpowiedzi i napisała inną książkę. Może więcej uwagi poświęciłaby sprawie gwałtów dokonywanych przez rosyjskich żołnierzy. Nie tylko na Niemkach czy Polkach, ale też na swoich koleżankach. Niestety temat ten jest poruszony w bardzo lakoniczny sposób tylko w dwóch miejscach.

W reportażu nie ma pompatycznych komentarzy autorskich. Jest tylko zapis opowieści kobiet, które przeżyły. Często brew woli mężów mówiły nie tylko o dniach chwały, „pięknych” zwycięstwach czy trudach walk, ale o zwykłej codzienności, brudnej, zawszonej i śmierdzącej. Wiele z nich odmówiło rozmowy z dziennikarką, inne cieszyły się, że wreszcie ktoś chce ich wysłuchać Dzięki Aleksijewiczowej poznajemy wojnę widzianą oczami pań, chociaż chwilami przetaczające się przed naszymi oczami obrazy przytłaczają. Wydaje się, że wciąż czytamy to samo. Mimo tego, że historie są różne łączy je jedno – cierpienie. Ja mimo tego, że uważam książkę za znakomita doczytałam ją trochę na siłę. W pewnym momencie miałam dość bólu, nieszczęść i krwi.

Przed recenzją książki: kawowy zawrót głowy

Kochacie kawę? Ja od lat kilku, miłością stałą i niezmienną. Uwielbiam ją pić  rano, w czasie dobrej lektury.

Bardzo lubię też na kawę patrzeć i dziś, przed recenzją książki "Wojna nie ma w sobie nic z kobiety" trochę fotek znalezionych w necie. Małe kawowe inspiracje i trochę kofeiny przed pisaniem, na pewno mi się przydadzą.

Polscy „Londyńczycy” Ewy Winnickiej

"Londyńczycy"

„Londyńczycy” Ewy Winnickiej, to zbiór historii o polskich emigrantach, sierotach po Władysławie Andersie, którzy nie mogliby się odnaleźć w komunistycznej ojczyźnie. O ludziach dla których życie w społeczeństwie brytyjskim po II wojnie światowej było wygnaniem. A próby tworzenia związków z Anglikami czy Polakami kończyły się niepowodzeniem. Autorka opisuje też osobiste dramaty wymieszane z wielką polityką, konflikty międzyludzkie. Niektóre opowieści są śmieszne jak np. próba zrobienia z brytyjskiego księcia, polskiego króla. Niebywale brutalne jest zaś życie złamanego wojną Polaka, który bojowe stresy wyładowuje na rodzinie, bijąc bez opanowania dzieci i partnerkę.

Książka nie wywarła na mnie żadnego wrażenia. Przeczytałam ją bez przekonania i zaangażowania. Nie była długa, więc o zmęczeniu nie ma mowy. Brakuje jej charakteru i wyrazistości. Są to sprawnie napisane reportaże, doświadczonej dziennikarki. Niby bardzo wiele, ale czegoś nie ma.